KEUSAHAWANAN MELAYU PADA SUKU AKHIR ABAD KE-18: BERDASARKAN KOLEKSI SURAT-MENYURAT FRANCIS LIGHT

Abstrak

Artikel ini akan mengkaji kegiatan keusahawanan orang Melayu di sekitar

suku akhir abad ke-18 di Tanah Melayu. Keusahawanan merupakan

bidang strategik yang sentiasa mendapat perhatian dari semasa ke semasa

tanpa mengira bangsa. Kedatangan kuasa-kuasa Barat mulai abad ke-16

menyebabkan taraf keusahawanan Melayu semakin menurun dan lama

kelamaan kegiatan ini menjadi terasing dalam kalangan masyarakat Melayu

menjelang awal abad ke-19. Sehubungan itu, Koleksi Surat-surat Francis

Light akan menjadi sumber utama dalam meneliti situasi tersebut. Hal ini

disebabkan kebanyakan isi kandungan koleksi surat-surat ini masih banyak

memperihalkan hal ehwal perdagangan orang Melayu seperti golongan

yang terlibat, perjawatan, barang dagangan, dan sistem perniagaan yang

digunapakai semasa menjalankan urusan jual beli. Beberapa pucuk surat

antara sultan, pembesar, dan peniaga persendirian dengan Francis Light

yang menjadi ‘Gurnadur’ di Pulau Pinang pada masa itu akan diteliti

untuk mengetahui pelbagai aspek keusahawanan pada masa itu. Antaranya

ialah surat daripada Sultan Kedah, Saudagar Raja Kedah, Sultan Ibrahim

Selangor, pembesar Batu Bahara, Sumatera dan surat peniaga persendirian

yang dihantar kepada Francis Light. Tuntasnya, koleksi ini merupakan

sumber sejarah bertulis yang penting dalam usaha mengenali kegiatan

keusahawanan Melayu sebelum jatuhnya beberapa buah negeri Melayu

ke tangan penjajah British.