TUMBUHNYA KEGIATAN BERORGANISASI ORANG MELAYU SARAWAK DARI ZAMAN BROOKE SEHINGGA 1949

Abstract

Kedatangan kuasa Barat ke Alam Melayu bukan sahaja menjajah rantau ini

tetapi mempengaruhi kehidupan penduduk tempatan. Mereka membawa

bersama-sama budaya dan memperkenalkan kepada masyarakat tempatan.

Pelbagai budaya barat diperkenalkan kepada masyarakat tempatan sehingga

masyarakat tempatan terikut-ikut dan menjadikan ia sebagai amalan

budaya mereka sendiri. Sarawak juga tidak ketinggalan dalam menerima

impak kedatangan kuasa Barat ini dengan munculnya gelanggang lumba

kuda, pertandingan bola sepak, pembinaan rumah batu bergaya barat,

pengenalan kenderaan bermoto, kapal terbang laut, radio dan sebagainya.

Salah satu pengaruh besar ke atas penduduk tempatan di Sarawak adalah

penubuhan kelab-kelab sosial. Di Kuching, penubuhan kelab-kelab sosial

ini berkembang pesat pada tahun-tahun 1920an. Ia menjadi ikutan pula oleh

anak muda Melayu Sarawak untuk mewujudkannya di kampung-kampung.

Kelab-kelab yang diwujudkan ini juga adalah pelbagai dan mencakupi juga

aktiviti sukan dan muzik. Kemunculan kelab-kelab ini memberi satu nilai

tambah kepada usaha untuk menubuhkan persatuan. Oleh itu pada tahun

tahun 1930an pula muncul persatuan-persatuan sosial dan kadang kala

bersifat politik di Sarawak. Kegiatan berpersatuan ini terus pada zaman

pendudukan Jepun dan pentadbiran British. Penulisan artikel ini bertujuan

untuk memaparkan bagaimana orang Melayu Sarawak menubuhkan kelab

kelab sosial sehingga membawa kepada kesedaran politik di Sarawak

apabila munculnya Persatuan Melayu Sarawak. Kajian ini berdasarkan

kaedah kualitatif dengan menggunakan kajian perpustakaan untuk mendapat

dapatan-dapatan menerusi sumber primari dan sekundari. Bahan-bahan

primer digunakan terdiri daripada fail-fail dan dokumen-dokumen rasmi

kerajaan. Bahan sekunder pula terdiri daripada buku-buku yang berkaitan

dengan tajuk perbincangan. Hasil kajian yang dibuat dalam artikel ini

telah menunjukkan bahawa pengaruh berorganisasi dalam kalangan orang

Melayu Sarawak tidak pernah padam. Ia bermula dengan kegiatan kelab

sosial yang membina kekuatan orang Melayu untuk menterjemahkan ia

dalam sebuah persatuan kebangsaan yang mempunyai aspirasi politik.

Malahan usaha menyekat pergerakan berorganisasi ini tidak membantutkan

usaha orang Melayu untuk terus berorganisasi sehingga Sarawak mencapai

kemerdekaan.